تبليغاتX
هرچی بخوای هست بیا
خفن بازار SMS ؛ بررسي ارتباط گفتاري جوانان سه شنبه بیست و سوم مرداد 1386 4:36 بعد از ظهر
محمود اكرامي به تازگي دو كتاب جديد به نامهاي "مردم شناسي اصطلاحات خودماني" و "مردم شناسي ارتباطات خودماني" با موضوعات زبان رايج جوانان و بررسي محتواي اس ام اس ها منتشر كرده است.

اين كتاب به بررسي آنچه زبان مخفي جوانان ناميده مي شود مي پردازد
حدود چهار سال پيش مهدي سمائي كتاب پر سر و صدايي منتشر كرد به نام "فرهنگ لغات زبان مخفي" كه آن هم از نوعي زبان رايج بين جوانان و اصطلاحات رايج ميان آنان گفتگو مي كرد.

در اين زمينه كتابهاي ديگري از جمله "فرهنگ اصطلاحات جوانان" از مهشيد مشيري نيز چاپ شده بود.

محتواي اين كتابهاي تازه آقاي اكرامي، موضوع بحث روز سه شنبه شهر كتاب بود كه با حضور نويسنده، فرزان سجودي و علي طلوعي برگزار شد.

آقاي اكرامي مولف كتاب اصطلاحات خودماني درباره انگيزه خود براي پرداختن به اين موضوع گفت: "من واژه ها را در خيابان و دانشگاه از جوانان مي شنيدم و برايم جالب بود كه وقتي آنان با من حرف مي زنند به زبان رسمي حرف مي زنند، اما با يكديگر با زبان مخفي سخن مي گويند."

او گفت هدفش از اين كار آسيب شناسي فرهنگي بوده و مي خواسته اين پديده را به مسئولين و دست اندركاران فرهنگي بشناساند تا اگر خوب است ترويجش كنند و اگر بد است كاري برايش بكنند: "جوانان ما به دليل شكاف بين نسلي، به زباني حرف مي زنند و در ارتباطات عناصري به كار مي برند كه من به عنوان پدر نمي فهمم."

بنا به گفته دكتر اكرامي اطلاعات كتاب از ??? نفر گردآوري شده كه جوانان بين ?? تا ?? سال بوده اند، و در مجموع 1854 اصطلاح در كتاب آمده است. مانند "قمقمه" به معني اهل قم، يا "جارو برقي" به معني ماشين ماتيز، يا قورباغه براي ماشين فولكس.

نويسنده كه شيو? ساختن كلمات و تركيبات متعلق به زبان مخفي را توضيح مي داد، گفت: "در اين زبان گاهي حروفي به اول كلمه يا وسط كلمه اضافه مي شود، مثلا خرابتيم تبديل مي شود به اخرابتيم، يا از الف لام عربي استفاده مي شود: مثل اردك الزمان كه به معناي تازه به دوران رسيده است."

اكرامي درباره كتاب ديگر خود "مردم شناسي خودماني" كه به پيامهاي كوتاه (اس ام اس) اختصاص دارد گفت كه در اين زمينه هنوز كار پژوهشي قابل توجهي صورت نگرفته و از يكي دو كتاب كه پيش از كار او چاپ شده نام برد. به گفته وي يك كتاب به اسم "اس ام اس هاي آسماني" هست كه ??? جمله كوتاه در آن گرد آمده و كتاب ديگري هم تحت عنوان "فرهنگ اصطلاحات چت و اس ام اس" منتشر شده است.

وي با يادآوري اينكه SMS مخفف Short Massage Service است، گفت: "بنابراين وقتي مي گويند اس ام اس بزنيد غلط است و بايد گفته شود اس ام بزنيد، يعني پيام كوتاه بفرستيد، نه سرويس پيام كوتاه بفرستيد."


من واژه ها را در خيابان و دانشگاه از جوانان مي شيندم و برايم جالب بود كه وقتي آنان با من حرف مي زنند به زبان رسمي حرف مي زنند، اما با يكديگر با زبان مخفي سخن مي گويند


محمود اكرامي

در كتاب مربوط به اس ام اس، 6 هزار و 173 پيام كوتاه مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و پيام هاي كوتاه گرد آمده در كتاب در ارتباط با جشن هاي ملي و مذهبي، مباحث عاشقانه، طنز و نكته پردازي و از اين قبيل است. مانند:

از نيوتن مي پرسند چرا از افتادن سيب تعجب كردي گفت آخر من زير درخت گلابي دراز كشيده بودم.

نتيجه ازدواج قورباغه و طوطي مي شود قوطي.

رختخواب، برعكس ظاهرش كه استراحت را به ياد مي آورد، هول انگيزترين جاست، چون هشتاد درصد مردم در رختخواب مي ميرند.

پس از معرفي كتاب از سوي مولف، آقاي سجودي از منظر زبان شناسي به بررسي دو كتاب پرداخت. وي گفت در بين زبان شناسان برخورد يكساني با زبان مخفي وجود ندارد. زبان شناسان فرهنگستاني كار بر روي زبان مخفي را بي فرهنگي و غيراخلاقي و توهين به داشته هاي زبان فارسي مي دانند. جدالي كه چند سال پيش بين غلامعلي حدادعادل، رييس وقت فرهنگستان زبان و آقاي سمايي درگرفت كه تا جمع آوري كتاب هم پيش رفت، از اين دست است.

اما به گمان آقاي سجودي، زبان شناساني كه علاقه مند به مسائل جامعه شناسي زبان هستند، به مطالعه زبان به مثابه يك پديده انساني مي پردازند و در پي ارزش گذاري زبان خوب و زبان بد نيستند، هرگز نمي توانند از كاركردهاي مخفي زبان به عنوان اينكه اينها پست و غير قابل مطالعه است، اجتناب كنند.

فرزان سجودي خرده فرهنگها را فرهنگ به حاشيه رانده شده خواند و علت پيدايي آن را گسترش دامنه تابوسازي فرهنگ مسلط دانست. به گفته آقاي سجودي "تابوسازي آنقدر گسترش پيدا كرده كه پزشك متخصص پستان را مي گويند متخصص سينه. به اين دليل است كه فرهنگ به حاشيه رانده شده دامنه واكنشي خود را در ساختن نشانه هاي كلامي و غيركلامي گسترش مي دهد. ما در واقع در مطالع? اين نوع جريانات وارد نوعي مطالعه فرهنگي مي شويم تا نوعي نگراني فرهنگي. من اصلا معتقد نيستم كه زبانهاي مخفي اساسا ماهيت مجرمانه دارد. اينها ترفندهاي مختلف ما در زندگي اجتماعي است، ترفندهايي در مقابل نظام مسلط فرهنگي."

سجودي در نگاه به كتاب ارتباطات خودماني (اس ام اس ها) انتخاب كليشه هايي مانند اعياد و جشن ها و مانند آنها را كه آقاي اكرامي براي يافتن پيامهاي كوتاه به كار گرفته، محدود كردن ماهيت پوياي اس ام اس دانست، و گفت اس ام اس ها در لحظه توليد مي شوند. مثلا هنوز پنج دقيقه از زلزله تهران نگذشته بود كه اس ام اس ها به كار افتادند و آدم تعجب مي كرد كه چقدر اين ذهن ها خلاق هستند كه مي توانند به اين سرعت اينها را بسازند.


من اصلا معتقد نيستم كه زبانهاي مخفي اساسا ماهيت مجرمانه دارد. اينها ترفندهاي مختلف ما در زندگي اجتماعي است، ترفندهايي در مقابل نظام مسلط فرهنگي


فرزان سجودي

در قسمت پاياني جلسه آقاي طلوعي به بررسي كتابهاي مورد بحث پرداخت و گفت: "مردم شناسي همواره نگاه گذشته گرا داشته، اما كار آقاي اكرامي از اين جهت واجد اهميت است كه در آن مردم شناسي به جاي گذشته گرايي به مسائل روز مردم توجه كرده است. به ويژه آنكه قدم اول را در اين نوع پژوهش برداشته است."

نمونه اصطلاحات

براي آشنايي بيشتر خوانندگان با كتاب و نيز با زبان مورد بحث، نمونه هايي از اصطلاحات را همراه با معاني آنها از كتاب نقل مي كنيم:

باد بزن جيگر: غيبت، پشت سر ديگران حرف زدن كه باعث خنك شدن دل برخي، از جمله غيبت كننده مي شود.

بادمجون واكس كن: علاف، بيكاره، كسي كه كارهاي بيهوده انجام مي دهد

پارس خودرو: سگي كه راه مي رود و پارس مي كند

پاناسونيك: دختر ناز و خوش اندام

تخم اديسون: لامپ برق

حسين صافكار: صدام حسين كه شهرها را با خاك يكسان مي كرد

خر به خراسان بردن: زيره به كرمان بردن

خفن: عالي، ترسناك، بي نقص، خوب و تحسين برانگيز، جالب و ديدني

خفن بازار: محلي كه تيپ خيلي خفن دارد، محلي كه اجناس خفني در آنجا زياد يافت مي شود


نويسنده در اين كتاب به بررسي اس ام اس ها يا پيامهاي كوتاه مي پردازد

خلافي داشتن: شكم بزرگ داشتن (خلافي مخصوص ساختمانهايي است كه برخلاف قوانين شهرداري ساخته شده و مقداري از خيابان يا پياده رو را تصاحب كرده باشد)

خيار شور: آدم بي مزه

دستماليسم: فرهنگ چاپلوسي

رفتم تو سايتش: تو نخ كسي رفتن

سازمان سنجش: كسي كه زياد سوال مي كند

سازمان گوشت: آدم چاق و چله

سفرة الفقرا: روزنامه

سكه رايج بلاد اسلامي: صلوات، چيزي كه همه توان آن را دارند

سوار درخت انگور: مست، كسي كه شراب زيادي خورده و تلو تلو مي خورد

سوپر قلعه: آخر دهاتي بودن

سوراخ جورابتيم: نهايت مخلصي و فروتني در برابر دوست

سه دروغ بزرگ: دانشگاه آزاد اسلامي

سيامك سنجراني: سيم و سنجاق، اسباب ترياك كشي در زندان

فضانورد: معتاد به قرص، معتاد به حشيش كه خيالات خام دارد

فلفل سبز: سرباز نيروي انتظامي (به خاطر رنگ لباس)

كاكتوس: مامور نيروي انتظامي

كمپوت هلو: ماشين پر از دختر